با تو پریدن

امیر پویان مقدسی متولد سال 29/3/1361 در تهران است.

دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیولوژی ورزش

baatoparidan@golesorkhetaraneh.com

یکی از تازه ترین ترانه های منتشر شده ی ایرج جنتی عطایی در آلبوم تازه ی بیژن مرتضوی – به من چه – ترانه ی " ای ماه ببین " است .
دراین ترانه ، ایرج جنتی عطایی کاملا به سمت یک ترانه ی عاشقانه ی صرف حرکت کرده است و ترانه ای لطیف و درخشان را خلق نموده است .
ای ماه ببین ترانه ای ست که بسیاری از المان های عاشقانه ی معروف و مورد استفاده در بسیاری از شعرها و ترانه های عاشقانه را در خود دارد . المان های شناخته شده و معروفی چون گل سرخ ، شراب ، ماه ، مهتاب ، آواز و آینه و ... . البته ایرج در استفاده از اینگونه المان ها ، ید طولایی دارد و توانایی و تبحر خود را در استفاده از این گونه موارد بارها و بارها در ترانه هایش به اثبات رسانده است .
اما بیان این مطلب زمینه ای بود برای بیان این موضوع که ، با وجود حضور پررنگ این المان های تکراری در متن ، اما در سوژه ی ترانه ، نشانی از تکراری بودن و بازسرایی سروده های گذشته ، حداقل در عرصه ی ترانه ی نوین وجود ندارد . ایرج جنتی عطایی باز هم با کمک گرفتن و بسیج کردن این المان های مشهور ، توانسته در خلق سوژه و فضای تازه ی کار خود ، کاملا موفق عمل کند و تصاویری نو و تازه را در مقابل دیدگان شنونده قرار دهد.
المان غالب و اصلی مورد استفاده ، که بسیار متبحرانه از آن در این ترانه استفاده شده ، ماه است . ترانه سرا با دقت و توجهی خاص ، ماه را که یک المان بسیار قدیمی و سنتی در ادبیات عاشقانه ی فارسی است ، برای افزایش قدرت مضمون ترانه ی احساسی و عاشقانه ی خود به کار گرفته است .
ترانه سرا به زیبایی ، ماه را که شاهد و ناظر عاشق و معشوق ترانه است و همچنین یکی از عوامل زیبایی ساز شب این عاشقان می باشد را ، برای بیان لذت و سرخوشی های این شب به شهادت می گیرد و می خواهد که ماه شاهد و ناظر این همه خوشبختی و شادی باشد .
ترانه سرا از انتخاب اسم ترانه و همچنین در بیت اول بر روی این موضوع تاکید دارد و شنونده را متوجه فضای مورد نظر اثر خود می کند .
ای ماه ببین که شب چه زیباست
یار آمده ، یار آمده اینجاست
هنگامه ی عریانی دنیاست
هنگام ترنم و تماشاست
در قسمت بعدی ترانه ، ترانه سرا به ذکر رابطه ی عاشق و معشوق ترانه ی خود در این شب خوش می پردازد . او از بودن گل سرخ و شراب و آینه ای از اندام یار که در چشم عاشق نقش می بندد سخن می گوید . از پچ پچه های عاشقانه و آوازگونه های شبانه ، و از اشعاری که مضمونشان نیاز عاشق و معشوق است حرف می زند . او از زبان عاشق ، در مورد یک زمزمه ی سرشار از خواهش برای رسیدن به وصال معشوق ، و ناز کردن های وسوسه آلود او می گوید .
یک شاخه گل سرخ
یک جام شراب
یک آینه تنِ یار
ای ماه بتاب
یک پچ پچه آواز
یک شعر نیاز
یک زمزمه خواهش
یک وسوسه ناز
در قسمت بعدی ترانه ، ترانه سرا دوباره به سراغ شاهد این شب رویایی ، یعنی ماه می رود و از او می خواهد که خواسته های او را برای بهتر و رویایی تر شدن شب آنها انجام دهد . او از ماه می خواهد که امشب تا می تواند بر پیکر و وجود یار و بر بستر و خوابگاه عشقشان بتابد و آنجا را نورانی و مهتابی کند . او از این فانوس بزرگ که روشنگر شب های عاشقان است می خواهد که از اول شب تا انتهای عشقشان بر آنان بتابد و شاهد عشقشان باشد .
ای ماه ، بتاب امشب
ای ماه ، بتاب
تا پیکر دلدار و تا بستر عشق ،
فانوس بزرگ دلبرانه ، ای ماه
از اول شب بتاب تا آخر عشق
اما در قسمت بعدی که تکرار همان قسمت آغازین ترانه ، و در عین حال ترجیع بند ترانه نیز هست ، شاهد یک کار جالب از سوی ترانه سرا هستیم . ایرج جنتی عطایی با تغییر استادانه ی یک بند از چهار بند ، بار معنایی و مفهومی متفاوتی را به شنونده منتقل می کند که برای پایان این ترانه بسیار سرنوشت ساز است . ترانه سرا به جای بند " یار آمده ، یار آمده اینجاست " چنین می سراید : " امشب همه ی جهان همین جاست " . در آغاز ترانه او تنها از حضور یار می گوید و خبر حضور او را به گوش همگان می رساند ، اما پس از وقوع اتفاقاتی که در متن ترانه ذکر شده و حامل شادی ها و سرخوشی هایی بی پایان برای عاشق ترانه می باشد ، در ابیات پایانی ، ترانه سرا موضوع را تغییر می دهد و به حضور تمام جهان در این شب ، در کنار عاشق ترانه اش اشاره دارد . ترانه سرا با این اشاره ، تمام خوشی ها و لذت های جهان را برای عاشق ترانه اش ، در این شب تمام می کند .
ای ماه ببین که شب چه زیباست
امشب همه ی جهان همین جاست
هنگامه ی عریانی دنیاست
هنگام ترنم و تماشاست
چند نکته ی دیگر در مورد این ترانه :
- این ترانه سرشار از تصاویر بدیع و زیبایی ست که با اندکی تأمل در متن ترانه به آنها خواهیم رسید . تصاویری که دارای امضای ایرج جنتی عطایی در پای خود هستند . این تصاویر به خوبی ذهن و تخیل شنونده را جذب می کنند و در تمام طول ترانه ، به دنبال خود می کشند .
- موضوع مورد توجه و بسیار مهم دیگر در مورد این اثر این است که ، ایرج جنتی عطایی به راستی با این ترانه یک کلاس باارزش ترانه سرایی را برگزار کرده است . او توانسته تصاویر و مضامینی را که برای بیانشان به چندین صفحه نوشته و توصیف نیاز است ، با تلخیصی استادانه در چند بیت کوتاه بیان کند ، او تنها با اشاراتی کوتاه و چیدن چند واژه در کنار هم ، تصاویری بزرگ و پر توضیح را در مقابل چشم بیننده قرار داده است ، به شکلی که ذره ای هم از بار معنایی ، زیبایی و عمق کلام کاسته نشده است . از نظر من یکی از رسالت های بزرگ ترانه ی نوین ایران همین موضوع است ، یعنی بیان مسائل سنگین و تو در تو با زبانی ساده ، روان و مختصر. کاری ایرج جنتی در این ترانه آن را به زیبایی به انجام رسانیده است.